Posts Tagged ‘alegia’


Herriko bi auzo nagusietako jaiak batera egokitu dira, aurten, egutegian. Aztirikoak ostegunean hasiko baldin badira (Santa Marina zaindariaren egunarekin), udalerriaren beste puntan, Alegian, ostiralean ekingo diete Madalena jaiei. Hiru eguneko egitaraua prestatu dute alegiarrek: ostiralean, larunbatean eta astelehenean (Madalena eguna) izango dira festa-osagaiak.

EGITARAUA

Uztailak 19, ostirala.

  • 19:30. Sagardo festa: sagardo dastaketa eta pintxoak.
  • 21:00. Dantzaki taldearen dantza erakustaldia: salsa, pasodoblea, tangoa…
  • Gauean. Joselu Anaiak taldearekin dantzaldia.

Uztailak 20, larunbata.

  • 16:30. Mus txapelketa.
  • 21:00. Herri afaria. Izen-ematea ohiko tokietan (28 euro).
  • Gauean. Gari eta Larrañaga trikitilariekin dantzaldia.

Uztailak 22, astelehena, Madalena eguna

  • 12:00. Meza.
  • Bukaeran. Ezkio-Itsasoko abesbatzaren emanaldi laburra.
  • Ondoren. Goruntz dantza taldearen saioa.
  • Gero. Hamaiketakoa.
  • 16:30. Umeentzat puzgarriak.
Alegiako festak 2013 kartela

Alegiako festak 2013 kartela


Alegiako auzotarrek prestatu dute Madalena festetako egitaraua. Ezkio-Itsaso, Ormaiztegi eta Gabiria artean kokatutako herrigunean uztailaren 20an hasiko dira jaiak, ostiralarekin. Larunbatean jarraitu, eta igandean auzoko zaindariaren festa-buruarekin osatuko dute.

Ohiko ekitaldiek ez dute huts egingo. Hasteko, sagardo festa izango da, aurreneko bilgunea. Pilotalekuan hainbat sagardotegitako edariak eskainiko dituzte. Jateko pintxoak ere jarriko dituzte, eta gauean oilasko errea erosita bertan afaltzeko modua izango da.

Musika aldetik, bi gauetan antolatuko dituzte erromeria-dantzaldiak. Ostiralean, oraindik zehaztu ez duten talde batek joko du. Larunbatean, Joselu Anaiak talde arabarrak. Taldearen sorreratik bertatik urtero-urtero etorri dira, oraintsu arte bi egunetan.

Larunbatean herri afaria ere izango da, pilotalekuan. Txartelak aurrez erosi behar dira, “ohiko lekuetan”. Afariaren prezioa 28 eurokoa da.

Hauxe da egitaraua (hemen ere ikusgai):

Uztailak 20, ostirala

  • 19:30. Sagardo festa. Sagardo dastaketa eta pintxoak. Pilotalekuan.
  • 21:00. Dantzaki dantza eskolako (Beasain) kideen erakustaldia, areto dantzekin: salsa, pasodoblea, tangoa…
  • 21:30. Afari herrikoia, oilasko erreak. Sagardo festaren jarraipen modura.
  • Gauean. Dantzaldia.

Uztailak 21, larunbata

  • 21:00. Herri afaria, pilotalekuan. Izen-ematea ohiko lekuetan. Prezioa: 28 euro.
  • Gauean: Joselu Anaiak musika taldearekin dantzaldia.

Uztailak 22, igandea. Madalena eguna

  • 12:00. Meza.
  • Ondoren. Goruntz dantza taldearen saioa.
  • Gero. Hamaiketakoa.
  • 16:30. Ume jolasak eta puzgarriak.

Donostiako 31. Txirrindulari Klasika Gabiriako lurretan izango da etzi, larunbata, uztailak 30. Urteroko bisita egingo du txirrindulari profesionalen egun bakarreko karrerak, Donostian hasi eta bukatu bitartean Gipuzkoan barrena egingo duten itzulian.

Larunbatean eguerdiko ordubata pasatxoan iritsiko da tropela. Zumarragatik behera, Eitzaga jaitsi, Ezkio-Itsasoko Santa Lutzi haranetik etorriko dira (Gi-2632 errepidea, zaharretik). Altzibarko bidegurutzetik eta Alegiatik pasatuta, Ormaiztegiko herrigunera joko dute. Ondoren, Telleriko biribilgunean autobidera sartuko dira, gero N-1era egiteko.

Gabiria pareko ordutegia 13:06 eta 13:17 artean da (Santa Lutziko aurreikuspena), 42 km/h-ko ala 38 km/h-ko abiadura bataz bestekoak kontuan hartuta.

Donostia Klasika 2011 ibilbidea

Donostia Klasika 2011 mapa eta perfila


Larunbat arratsaldean Alegiako Madalena festen bigarren egunean egin zuten apustu edo ikuskizunaren bideoa Youtuben jarri du Gotzon Aranburuk. Hauxe:


Gaur, uztailak 22, Madalena eguna da, Alegian egun seinalatua. Minutu gutxi barru ekingo diote jai egitarauari, eguerdian puntuan. Lehenbizi meza izango da Santa Madalena elizan. Gaur eta bihar ospatuko dira Alegiako festak. Sagardo dastaketa izango da, ziurrenik, ekitaldi jendetsuena. Iluntzean izango da, 19:30etik aurrera, Alegiako frontoian. Aukera oparoa eskainiko dute alegiarrek: Gipuzkoako (Hernani-Astigarraga aldetik) hamabi sagardotegitatik ekarri dituzte botilak. Bertako sagardoa ere probatu ahalko da, tartean Ezkioko Igartubeiti baserrian egindakoa.

Gauean Joselu Anaiak taldeak joko du. Aurtengo udan Gabirian egingo dituen bi emanaldietatik lehena da hori; bestea, San Roke Txiki egunez (abuztuak 17), Gabirian dute.

Egitaraua, hauxe:

GAUR

  • 12:00. Meza.
  • Ondoren: Goruntz dantza taldearen saioa.
  • Gero: hamaiketakoa.
  • 19:30. Sagardo festa. Dastaketa eta pintxoak.
  • 21:00. Dantzaki dantza eskolakoen ikuskizuna.
  • 21:30. Afari herrikoia: oilasko errea, sagardoarekin.
  • Gauean: Joselu Anaiak musika taldearekin dantzaldia.

BIHAR

  • 16:30. Haur jolasak: puzgarriak, giza-futbolina, jokoak…
  • 18:30. Herri apustua.
  • 21:00. Auzo afaria (28 euro; izena Zelai Ondo elkartean eman behar da, edo hango zuzendaritzako kideren bati esanda).
  • Gauean: trikitilariekin dantzaldia.

Alegiako jaiak ostiralean eta larunbatean ospatuko dituzte, uztailak 22-23. Iaz segalari-desbrozadoredunen arteko desafio ikusgarria bezala, aurtengo ere proba bitxia antolatu dute alegiarrek. Larunbat arratsaldean izango da, 18:30ean hasita. Bost lan edo joko egin beharko dituzte, baserri munduarekin lotuak: behia jetzi, astoan baldekada ura eraman, lera, ardiak bildu, eta sokatiran.

Bi talde osatuko dituzte, elkarren aurka aritzeko. Lehenbiziko bi partaidek behi bana jetziko dute, eskuz. Abileziaren arabera, 5 eta 10 litro nork lehenago atera izango da lana. Jarraian, asto proban, taparik gabeko baldeetan alde batetik bestera ura eraman beharko dute, abereen gainean, 25 litro osatu arte. Hirugarren saioa lera proba izango da: 40 lasto fardo plazaren alde batetik bestera garraiatu beharko dituzte, lerarekin. Hurrena, zortzi ardi esparrura sartu beharko ditu talde bakoitzak, txakurren laguntzarik gabe. Azkenik, sokatiran neurtuko dituzte indarrak.

Lehenago ere apustu tankerako ikuskizunak egin dituzte Alegian. Iazko belar ebakitze ekitaldi arrakastatsuaz gain —200 bat ikusle bildu zen—, 2008ko abenduan behi jezte apustua ere egin zuten bi lagunek. Orduan aise gailendu zen bietako bat, 11 litro 3ren parean jetzita. Larunbatean errebantxa ikusteko modua izango da, bi protagonista haien artean.

Berasategi eta Goitia, 2008ko abenduan, Gorotzoene baserriko ukuiluan behiak jezten.

Gainontzean, ekitaldi askoz gehiago izango dira Alegiako Madalena jaietan (egitarau osoa ikusteko, hemen). Nabarmentzeko modukoa da ostiral arratsaldea ere: sagardo dastaketa egingo dute, 19:30etik aurrera. Gero Dantzaki dantza eskolako taldearen erakustaldia izango da, eta afaria mokadua egiteko aukera jarriko dute, oilasko erreak salduta. Gauean Joselu Anaiak taldeak girotuko du Alegia, ohitura den bezala (aurten egun bakarrean ariko dira).

Alegiako Madalena festetarako atera duten kartela:

Alegiako jaiak 2011 kartela

 


Urtero oparoa izan ohi da uztaila Gabirian. Ekitaldi mordoa antolatzen dira, uda garaiaren eta giroaren anparoan, behin San Joan ingurutik aurrera. Aurtengoa ere ez da amutsagoa izango, ikuskariz eta egitarauz. Horretan ‘kulpa’ handia du herriko bi auzo nagusietako festak zazpigarren hilean ospatzeak.

Gainean den asteburutik hasita, ondoreneko biak ere jantzi-jantziak datoz. Goruntz dantza taldearen festarena izango da astebukaera hau. Hurrengoan Aztiriko jaiak ospatuko dira, uztailaren 15etik 18ra. Jarraikoan, berriz, Alegiako Madalena festak, uztailaren 22an eta 23an.

Bestetik, hilaren 23rako gazteek antolatutako kultur ikuskizunak ere badaude iragarrita. Sasipilotari txapelketaren kanporaketak ere hasiko dira. Haurrak udalekuan dabiltza, herrian bertan. Oporrak bai, baina jairik ez.

 


Euskaltzaindiak atzo aurkeztu zuen Euskal Herriko Udalen Izendegia. Aurreko izendegiak ez bezala, orain argitaratutak formek arau izaera dute, eta euskaraz idazterakoan zerrenda horretako euskal era hartu behar da aintzakotzat. Bai euskara jasoan idazterakoan, behinik behin. Euskal Herri osoko udalerrien izenak nola idatzi behar diren azaltzen da. Idazketarako arauak ere gogorarazi ditu; gidoia (-) udalerriaren izendapenak bi herri elkartzen dituenean bakarrik erabili behar dela, adibidez (“Ezkio-Itsaso” esate baterako, baina ez “Etxarri Aranatz”).

Onomastika batzordeak argitalpenean (Euskaltzaindiaren webgunean ikus daitekezke forma guztiak), herri, auzo eta mendien izenak arautu ditu. 33 izen berri gehitu dituzte.

Aztiritik Alegiara joateko bidean, Gabiriako herrigunera iritsitakoan aurkituko duzun seinalea. Arg.: AMM

Gabiriari dagokionez, udalerriaren izena “Gabiria” idatzi behar da, izen ofizialaren forma berbera, hain zuzen. Herritarra, gentilizioa, “gabiriar” da (eta ez *gabiritar).  Gabiriak berezkoa du azkeneko -a hizkia, izenaren parte da; horrenbestez, deklinatzerakoan ez da kendu behar: Gabiriako, Gabiriara, Gabiriatik, Gabiriaraino… behar du.

Herriko bi auzo nagusiei dagokienez, nahiz eta bien izenak -a-rekin bukatu (Aztiria eta Alegia), izaera desberdinekoak dira, deklinazio kasuetan kontuan hartu beharrekoak. Alegiak, Gabiria-ren antzera, berezkoa du bukaera -a. Aztiria-k ez, determinatzailea da, eta kasu gehienetan galdu egiten du: Aztiriko, Aztiritik, Aztiriraino… Hala ere, kasu jakin batzuetan mantendu behar da, inesiboan adibidez (NON kasua): Aztirian.

Alegiaren kasuan, bitxia da zein udalerritan sartzen den, desberdina delako izendapena. Gabiriako zatiari “Alegia” deitzen zaio ofizialki; Ezkio-Itsason, aldiz, “Itsaso-Gabiria” da forma arautua.  Hala ere, gaur egun auzo horren “jabetasunari” buruz eta bertakoen nortasunaren nongotasunaz iritzi kontrajarriak dauden arren, historikoki “Alegria de Gaviria” ere deitu izan zaio Alegiari. Noski, jatorrian Areria du izen horrek, XIV. mendetik XIX.era Areriako Alkatetza Nagusiari izena (eta izana?) eman ziona, hain justu.

MENDIAK. Aizaleku, eta ez ‘Aizeleku’

Mendien izendapenean, udalerriko mendi gailur garaiena (810 metro)  izendatzeko Aizaleku da forma arautua, eta ofiziala. Oso gutxi zabalduta dagoen arren –gehientsuenek Aizeleku erabiliko dute–  horixe erabili beharko litzateke, idatzizkoan gutxienez. Auzi horren gainean Jose Luis Ugarte euskalari eta etnografia adituak Legazpiko euskaltzaleen Zingizango blogean eman ditu azalpenak. Etimologiaren kontua beste da, Aizaleku izenaren oinarrian zein osagai dauden (haitza, haize…); hori beste baterako utziko dugu.

Hain zuzen ere Ugartek eraman zuen Aizaleku/Aizeleku dikotomiaren auzia Euskaltzaindiaren Onomastika batzordera. 2008ko apirilaren 1 0ean egindako bileran Ugarteren proposamena onartzea erabaki zuten batzordekieek: izen ofiziala eta euskal era arautua “Aizaleku” da ordundik.

Aizalekurekin batera, Trapaleta da Euskaltzaindiaren zerrendan ageri den Gabiriako beste mendi bakarra.

Hauxek dira, horrenbestez, Euskaltzaindiaren arau zerrendan ageri diren izendapenak eta erabili beharreko idaz-modua, Gabiriarako:

GABIRIA (GOIERRI)

Euskal era arautua / Azalpena / Non

  • AIZALEKU. Mendia. Izen ofiziala: Aizaleku. Non: Gabirian, Legazpin.
  • ALEGIA. Auzoa.  Izen ofiziala: Alegia. Non:  Gabirian.
  • AZTIRIA (-A). Auzoa. Izen ofiziala: Aztiria. Non: Gabirian.
  • GABIRIA. Hiria, udalerriko auzo nagusia. Herritarra: gabiriar. Izen ofiziala: Gabiria.
  • TRAPALETA. Mendia. Izen ofiziala: Trapaleta. Non: Gabirian.

Alegiako eskolako junta 1926an

Goiko argazkia Goierritarra aldizkariak argitaratu zuen azkeneko zenbakian, urtarrilaren 28koan. Argazki zaharrari eskaintzen dioten tartean Alegiako junta eskolarraren argazkia ageri da, 1926. urte inguruan ateratakoa. Izen-abizenekin eta jatorriarekin pertsonaia bakoitza identifikatuta dator. Eskola Alegia auzoan zegoen, gaur egun pilotalekua dagoen tokian (hura eraikitzeko bota zuten eskola-etxea). Auzoa hiru udalerriren artean banatuta dagoenez, hiru herrietako haurrak joaten ziren. Eta, noski, junta eskolarra ere hiru herrietako bizilagunek osatzen zuten, Alegiakoak beti jakina.

Frantzisko Javier Artzelus gabiriarraren ondarearekin eta bultzadaz sortu zuten Alegiako eskola. Artzelus 1823ko otsailaren 20an hil zen Donostiako Alde Zaharreko San Bizente kalean. Alegiako eskolaren sortzailea izan zen. 3.259.941 errealeko ondarea utzi zuen, tartean Donostian, Gabirian eta Ormaiztegin zituen etxeak eta baserriak. Alegiako eskolaren eraikuntzarako eta funtzionamendurako haren ondasunak erabiltzeko agindu zuen: eraikitzeko 20.000 erreal eta hango maisuarentzat urteko 300 errealeko ordain-saria. Eskola fundazio edo patronato batez zuzentzeko agindu zuen, Gabiriako eta Itsasoko erretore-alkate bikoteak patroi zituena. Azken hitza Gabiriako bikarioak izango zuen. Armandegi etxeko nagusia eskolaren begirale izendatu zuen.

Argazkian ageri direnak hauek dira, ezkerretik eskuinera: Juan Mari Goitia (Atsusain, Itsaso), ezezaguna, Joxe Nikasio Atin (Altzibar, Gabiria), Eduardo Zabaleta (Gabiriako apaiza), ezezaguna, Itsasoko apaiza eta Damiana Bidaurreta (maistra).